Саха сирин уонна Кытай эбэҥкилэрэ үөрэх эйгэтигэр бииргэ үлэлэһиэхтэрэ

-->
Саха сирин уонна Кытай эбэҥкилэрэ үөрэх эйгэтигэр бииргэ үлэлэһиэхтэрэ

10.05.2017 12:15:00

Рейтинг новости:

+

Просмотров: 128

Саха сирин уонна Кытай эбэҥкилэрэ үөрэх эйгэтигэр бииргэ үлэлэһиэхтэрэ

Арассыыйа табаһыттарын IV съеһин кэмигэр ыытыллыбыт тэрээһиҥҥэ Саха сирэ Кытайтан ыалдьыттары көрүстэ. Кытай судаарыстыбаннай этнографическай түмэлин солбуйааччы, орочон омук бөлөҕүн салайааччы, Кытай норуотун биир тумус туттар киһитэ Бай Ин кэлэн барда. Орочоннор диэн эбэҥкилэри кытары бииргэ ааттанар, сурукка киирбитинэн Кытай 56 омугуттан биирдэстэрэ. Кырдьыгынан эттэххэ, Арассыыйаҕа орочоннор диэн эбэҥкилэр бөлөхтөрүн иһигэр киирэр кыра бөлөх. Оттон Кытайга бу икки омугу тус-туспа норуот быһыытынан ылыналлар.

Бай Ин Арассыыйаҕа хаһыс даҕаны төгүлүн кэлбит, үс сыл устата кини эбэҥкилэр олорор дойдуларын барытын кэриэтэ кэрийбит. Орочоннар бэйэлэрин төрдүлэрин, уустарын үөрэтэр, чинчийэр буоланнар, кини "Таба суолун устун" диэн улахан бырайыак чэрчитинэн манна кэлбит.

Бу айанын тухары Бай Ин уонна кинини кытары бииргэ үлэлиир дьон, эбэҥкилэр үгүс ассоциацияларын кытары бииргэ үлэлиир туһунан сөбүлэҥ түһэрсэн, хас даҕаны бырайыагы бииргэ оҥорон кэлбиттэр. Бу сырыыга даҕаны Саха сирин кытары сибээс эмиэ олохтонно.

Орочоннор ХИБҮ АБ Хотугулуу-Илиҥҥи норуоттар тылларын уонна култуураларын үнүстүүтүгэр сылдьан дириэктэр Гаврил Торотоевы кытары көрүстүлэр. Өрүттэр эбээн уонна эбэҥки устудьуоннары хардарыта ыытан үөрэттэрэр туһунан боппуруоһу дьүүллэстилэр, ону тэҥэ хотугу билэлиэгийэ хаапыдыратын устудьуоннара эбэҥкилэр уонна орочоннор олорор Кытай нэһилиэнньэлээх пуннарыгар баар үөрэх тэрилтэлэригэр баран быраактыканы ааһалларын туһугар кэпсэтиини ыыттылар.

Гаврил Торотоев бэлиэтииринэн, хотугу билэлиэгийэ хаапыдыратын инникилээх үлэтин былаанын туһунан кэпсэтиигэ маннык идиэйэ хаста даҕаны көрүллэ сылдьыбыт. "Бу идиэйэни салгыы сайыннарыахпытын, көстүөн сөптөөх харгыстары булан туоратыахпытын, хантан, ким үбүлүүрүн чуолкайдаан баран биир түмүккэ кэлиэхпитин наада".

Хаапыдыра салайааччыта Варвара Белолюбская ыраахтан кэлбит ыалдьыттары бэйэтин тылынан үөрэ-көтө көрүстэ, көрсүһүү чэрчитинэн, эбэҥкилэр уонна орочоннар тыллара майгыннаһара бэлиэтэннэ. Эбэҥки тылын уһуйааччыта Надежда Николаева устудьуоннары хардарыта ыытан үөрэттэрии туһунан маннык санаалаах: "Киһи соһуйуох, Арассыыйа арҕааҥҥы дойдуларыгар олорор эбэҥкилэрдээҕэр Кытай орочоннорун кытары быдан түргэнник өйдөстүбүт. Ордук ыалдьыттарбыт ааттарын бэлиэтии көрдүбүт, холобура Үрэн Хүтэн "Хайа уола" диэн тылбаастанар".

Түмүккэ өрүттэр Саха сиринээҕи эбэҥкилэр ассоциацияларын нөҥүө сибээһи тутарга илии тутустулар уонна интэриниэт ситимин нөҥүө бырайыак ымпыгын-чымпыгын быһаарсарга былааннаатылар.

Маны тэҥэ, орочоннор биир уустаах аймахтарыгар анаан култуурунай бырагыраамманы тэрийбит Саха сиринээҕи эбэҥкилэр ассоциацияларын актыыбын кытары көрүстүлэр, табаһыттар оонньууларыгар, норуот айымньылаах үлэтин быыстапкатыгар сырыттылар.

Ыалдьыттар ХИБҮ-тээҕи археология уонна этнография түмэлин олус диэн сөбүлээтилэр. Археология тиэрминнэрин тылбааһа сүрдээх уустук, онон бастаан эбэҥкилии, онтон сороҕун аангылыйалыы уонна кытайдыы тылбаастаан, сааланы биир тыынынан көрдүлэр. Түмэл историческай экспонаттарын ыалдьыттар олус сэргээтилэр, киэҥ билиилээх уонна эйэҕэс майгылаах үлэһиттэртэн астынан бардылар.

закрыть

Антиспам:

CAPTCHA