Үнүбэрсиэт – бүгүн

Үнүбэрсиэт – бүгүн

-->
М.К.Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи бэдэрээссийэлии үнүбэрсиэт

Бүгүҥҥү күҥҥэ М.К.Аммосов аатынан Хотугулуу-Илиҥҥи бэдэрээссийэлии үнүбэрсиэт – наука араас салаатын хабар, үөрэтэр, иитэр, чинчийэр үлэни тиһиктээн ыытар үрдүк үөрэх биир бастыҥ кыһата. Манна 20996 устудьуон үөрэнэр.  

Кыһа тэриллибит дьыла-күнэ:
1956 сыл, атырдьах ыйын 23 күнэ, 2010 сыл муус устар 2 күнэ

Толору аата:
Арассыыйа Бэдэрээссийэтин идэр биэрэр үрдүк анал үөрэх судаарыстыба тэрилтэтэ «М.К.Аммосов аатынан Бэдэрээссийэ Хотугулуу-Илиҥҥи үнүбэрсиэтэ»

Кылгаабыт аата:
М.К.Аммосов аатынан ХИБҮ



Аадырыһа:
Арассыыйа Бэдэрээссийэтэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтэ, 677000, Дьокуускай куорат, Белинскэй уул., 58№-рэ.

М.К.Аммосов аатынан Бэдэрээссийэ Хотугулуу-Илиҥҥи үнүбэрсиэт дойду үрдүнэн геополитическай соруктары уонна регионнар икки ардыларынааҕы инвестиционнай бырайыактары олоххо киллэрэргэ каадрынан хааччыллыыны толорор үрдүк үөрэх 10 бэдэрээлинэй кыһатыттан биирдэстэрэ буолар.
.

Үнүбэрсиэт 1991 сылтан Саха сиригэр уонна Кыргызтаҥҥа судаарыстыбаннаһы төрүттэспит биир бастыҥ деятель, саха чулуу уола, Максим Кирович Аммосов аатын сүгэр.

Үнүбэрсиэт үөрэтэр-чинчийэр састаабыгар 1411 штаттаах учуонай-учуутал: 126 доктор, 754 кандидат киирэр.

Бүгүн биһиги кыһабыт – 21 тыһыынча устудьуону конкурсунан талан үөрэтэр, наука араас салаатын хабар биир модун тэрилтэ. Үнүбэрсиэт 6 чинчийэр институттаах, 11 үөрэтэр институттаах, 8 бакылтыаттаах, 3 филиаллаах: Мирнэй политехническэй института, Нерюнгри техническэй института, 2010 сыл бүтүүтэ Анадырь куоракка тэрилибит Чукоткатаа±ы салаата.

Аныгы үйэ сиэринэн үнүбэрсиэт үөрэтэр-чинчийэр үлэни ыытарга эппиэттиир аныгы тутуулаах куорпустарынан, олоҕурбут уонна прикладной чинчийиилэри ыытарга табыгастаах тэрилинэн толору хааччыллыбыт.

ХИБҮ материальнай-техническэй базатыгар 40 үөрэтэр лаборатория куорпуһа, «Сэргэлээх уоттара» сынньалаҥ киинэ, Нохтуйатааҕы полигон, «Юность» спортивнай манеж, «Долгун» бассейн, хайыһардьыттар базалара, ас кэмбинээтэ киирэр. Студгородок киэн туттуута билиҥҥи олоххо эппиэттиир, анылыгыы сиэдэрэй тутуулаах 88340 кв. м. иэннээх устудьуоннар олорор уопсай дьиэлэрэ буолар. «Смена» профилакторийга ый аайы 100 устудьуон киирэн сынньанар, доруобуйатын кэтэнэр, тупсарынар кыахтаах.

ХИБҮааҕар кыһата - научнай библиотеката – бэйэтин иһигэр эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ уонна атын үөрэх тэрилтэлэрин икки ардыгар хайа баҕарар тахсар, булсар кыахтаах. Манна 1300000 хаһаас кинигэ баар.

«Сэргэлээх уоттара» сынньалаҥ киин өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн саамай элбэх көрөөччүнү батарар киэҥ сааллаах. Манна барыта 740 киһи олорор миэстэтэ баар.

Үнүбэрсиэт урукку кэмтэн ыла тутуһар сырдык, кэскиллээх суола билигин да салҕанар: Канада, АХШ, Норвегия, Франция, КНР кытта сибээһи олохтооһун күүстээх. Сылын аайы үөрэтэр састаап идэтин таһымын үрдэтэр, тас дойдуга атастаһык быһыытынан үлэлиир. Биһиги учуонайдарбыт тас дойдуга үлэлии барыылара, тас дойдуттан атын омук дьоно биһиэхэ үлэлии-үөрэнэ кэлиилэрэ тиһигин быспакка салҕанар. Норуоттар икки ардыларынааҕы, бүтүн Арассыыйатаа±ы үрдүк таһымҥа үгүс кыттааччылаах, наука араас хайысхатын хабар кэмпириэнсийэлэр, симпозиумнар, сэминээрдэр буолаллар.

2012 сылга Хотугулуу-Илиҥҥи бэдэрээлинэй үнүбэрсиэт аан дойду таһымыгар үөрэх, чинчийэр үлэтэ тиһигин быспакка сайдарыгар анаан толору хааччылыылаах инфраструктура олохтонуохтаах.

Үнүбэрсиэт кампуһа олоххо киирдэҕинэ, үлэ-үөрэх баар тутула (научнай лабораториялар, кииннэр, бизнес-инкубатордар, технопарктар) өссө күүскэ сайдыахтаах; үөрэтэр-чинчийэр үлэ саҥалыы кииннэрэ (интеллектуальнай бас билии киинэ, технология трансферын киинэ, инновационнай-технологическай кииннэр, полигоннар о.д.а.) тэриллиэхтэрэ.

Ити барыта «олоҕурбут чинчийиилэр – олоххо туһалаах чинчийиилэр – технологическай үлэ – хаачыстыбалаах оҥорон таһаарыы – күргүөм оҥорон таһаарыы» диэн олоххо саҥалыы сыһыаны көрдөрөр тиһик туолуутун хааччыйыахтаах.Чинчийэр үлэ түмүгүн олоххо тарҕатыы, туһаныы үп киллэрэр туспа тэрилтэлэр холбоһуктарын үөскэтиэхтээх. Оччоҕо үрдүк үөрэх кыһатыгар саҥалыы хайысха арыллыахтаах.

Түмүктээн эттэххэ, ХИБҮ социально-гуманитарнай, этнокультурнай, историческай чинчийиилэр дьиҥ чахчы олохсуйбут кииннэрэ, Арассыыйа Хотугулуу-Илиҥҥи сиригэр олохтоох төрүт омуктар култуураларын, тылларын сайыннарар, саҥалыы социальнай-гуманитарнай боппуруостары ырытар, олоххо киллэрэр полигоннара буолуоҕа.

ХИБҮ иһинэн ылыллыбыт устудьуон уонна үлэһит корпоративнай култууратын Кодекса кыһа былааннаабыт үлэтин, туруорбут соругун, араас санаа холбоһон, бары биир киһи курдук анааран, күргүөмүнэн толорорго көмөлөһүөхтээх.

2010 сыл бүтүүтэ устудьуоннар бэйэни салайынар түмсүүлэрэ: ХИБҮ Учуонай сэбиэтин иһинэн устудьуоннар интеллектуальнай Сэбиэттэрэ, ректор иһинэн устудьуоннар айымньылаах сайдыыларын Сэбиэтэ тэриллибиттэрэ. 70 саастарын тахсыбыт аҕа саастаах, өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр, ытыктанар учуонайдарбыт ыйар-кэрдэр сүбэһит (наставник) бөлөҕөр киирбиттэрэ.

«Хотугулуу-Илиҥҥи үнүбэрсиэт үөрэтэр уокуруга» ассоциация тэриллэн, Саха Өрөспүүбүлүкэтин 59 оскуолатын, Чукоткатааҕы автономнай уокуругу, Магадан уобалаһын хабаттаан, хорутуулаах, тиһиктээх үлэни ыытар. Ассоциация Президент тиһигэр киирбит оскуолаларга тирэҕирэн, саҥалыы сыһыаны бастакынан олохтоспут учууталлары, педагогтары кытта ыкса үлэлиир.

Саҥа үөрэх кыһата үөрэх, наука, производство барыта кыттыспыт киинэ буолан, бүтүн Дальнай Восток экономикатын сайыннарар кыахтаах үрдүк таһымнаах исписэлиистэри бэлэмниир киин буолуоҕа.

Хотугулуу-Илиҥҥи бэдэрээлинэй үнүбэрсиэт бүгүҥҥү күҥҥэ киэҥ билиилээх, үлэҕэ-олоххо айымньылаах сыһыаннаах, аан дойду сайдыытыгар эппиэттиир толору бэлэмнээх каадырдары иитэн таһаарар. Үнүбэрсиэт олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыр

Загрузка плеера

закрыть

Антиспам:

CAPTCHA